Chiều muộn. Gió ngoài ruộng kéo vào, mang theo mùi bùn non và tiếng cá quẫy dưới mé mương. Ông Bảy ngồi trước hiên, tay chùi cây cần câu đã sậm màu theo năm tháng. Mấy ngón tay gân guốc của ông vuốt nhẹ thân cần như vuốt mái tóc một đứa trẻ. Thằng Tí – cháu nội của bạn ông, vừa mới bán được ít cá rô ngoài chợ, chạy lại hỏi:
– Ông Bảy, con tính mua cây cần mới. Giờ nhiều loại quá, con chẳng biết chọn cây nào cho ra hồn.
Ông Bảy cười, đôi mắt hằn chân chim nheo lại:– Ờ, chuyện mua cần cũng như chọn bạn đồng hành. Không hỏi kỹ, mua đại một cây, coi chừng câu vài buổi là gãy, là chán.
Ông nhấp ngụm trà nguội, giọng chậm rãi như kể một chuyện đã kể ngàn lần:
– Hồi tao bằng tuổi mày, tao cũng ham cần đẹp, nhìn bóng loáng, cầm vô thấy “ngon tay” là mua liền. Ai dè, mới ra sông gió mạnh một chút, uốn cái “rắc” – gãy ngang. Bữa đó, tao hiểu, cần không chỉ là cây carbon. Nó còn là sự hiểu biết, là kinh nghiệm, là cái cách mình đối xử với con cá và với chính mình.
Thằng Tí chống cằm, nghe ông nói, trong mắt có chút gì tò mò.Ông kể tiếp:
– Mày phải biết trước mình câu ở đâu, câu con gì. Mỗi vùng nước, mỗi loại cá, nó có cái tính riêng. Nước sâu, dòng chảy mạnh thì cần dài, khỏe. Ao cạn, cá nhỏ thì cần ngắn, nhẹ, dễ điều khiển. Chọn sai, cá ăn cũng chẳng tới tay. Cái chuyện đó, tao học cả chục năm mới thấm.
![]() |
| Phải biết trước mình câu ở đâu, câu con gì? Mỗi vùng nước, mỗi loại cá, nó có cái tính riêng |
Ông Bảy chỉ vô mấy cây cần dựng bên vách: cây 3m6, cây 4m5, cây 6m3.– Độ dài nó cũng nói lên cách mình sống đó con à. Người nóng vội, thích ngắn, tiện; người kiên nhẫn, thích dài, xa. Nhưng cần dài thì phải có tay, có sức, không thì mỏi lắm. Tao giờ già rồi, chỉ dùng cây 4m5 thôi, vừa tầm mắt, vừa đủ vui.
Ông cầm cây cần lên, gõ nhẹ lên thân, âm thanh trong veo vang lên như tiếng đũa gõ vào chén sành:– Vật liệu cũng quan trọng. Cần carbon thì nhẹ, bén, nhưng dễ gãy nếu quăng mạnh; sợi thủy tinh thì bền mà nặng; composite thì dung hòa cả hai.
Nhiều thằng ghi Carbon bốn mươi T nghe cho sang, chứ thật ra ruột rỗng, câu vài buổi là gãy. Mua cần mà không coi kỹ như cưới vợ mà chỉ nhìn son phấn – trước sau gì cũng khổ.
Gió lại nổi lên, mang theo mùi khói rơm từ cánh đồng bên kia sông. Ông nhìn để xa xăm, rồi nói tiếp, giọng nhỏ dần như nói với chính mình:– Cần cứng hay mềm cũng phải tùy cá, tùy người. Cần mềm thì uốn theo cá, cảm giác “ôm cá” ngon lắm, hợp mấy con nhỏ. Cần cứng thì phải tay chắc, nhưng kéo cá lớn mới ra trò. Người câu lâu sẽ hiểu: cái sướng không phải ở con cá, mà ở cái “độ vừa” giữa sức mình và sức cần.
Ông Bảy ngồi thẳng dậy, tay chỉ vào hàng chữ nhỏ khắc trên thân cần:– Mấy con số đây nè, không phải để cho đẹp. Chiều dài, độ cứng, đường kính gốc, ngọn, tải cá… ai hiểu nó thì mua đúng. Không hiểu, coi như mua mù. Có cây chịu cá 1 ký mà đem ra kéo cá 3 ký, khác gì bắt con chim bằng dây thừng, gãy là cái chắc.
![]() |
| Mấy con số in trên cần không phải để cho đẹp, ai hiểu nó thì mua đúng |
Thằng Tí gật gù. Nó vốn thích cái hào nhoáng của đồ mới, giờ nghe ông nói mới thấy câu chuyện chọn cần có vẻ… sâu hơn nó tưởng.
Ông Bảy lại nhấc chén trà, giọng chậm rãi:– Mua cần cũng phải coi người bán. Cần tốt mà rơi vô tay gian, họ đổi ruột, thay tem, thì tiền mất mà bực mang. Ở xóm dưới có chú Ba, mua cây cần dỏm, câu cá rô ba hôm gãy hai lần. Mua ở đâu có bảo hành, có lóng thay, có người thật việc thật thì đỡ khổ. Cần câu không chỉ để câu cá, mà còn là để tập tin người ta – tin người bán, tin chính mình.
Ông ngừng một chút, nhìn ra sông. Ánh chiều nghiêng vàng như mật.– Cuối cùng, con hỏi mình coi, mình mua để làm gì. Câu chơi, câu giải trí thì cần vừa túi, nhẹ tay. Câu thi, câu nghề thì phải đầu tư. Tao thấy nhiều đứa mới tập, vừa sắm cây ba triệu, câu được hai con cá rô, chán rồi bỏ xó. Cần đắt mà không hợp thì cũng vô nghĩa thôi.
Thằng Tí lặng im, nhìn ông Bảy nâng cây cần lên, chùi lại bằng khăn vải cũ. Ánh nắng bám lên từng sợi carbon như một vệt khói mỏng.
– Cần tốt không phải vì nó đắt, mà vì nó hợp tay, hợp lòng người câu. Câu không chỉ để bắt cá, mà để học cái kiên nhẫn, cái chậm rãi, cái biết đủ. – Ông nói, giọng khàn đi vì gió chiều.
Rồi ông cười, nheo mắt:– Thôi, mai mốt có mua cần thì nhớ hỏi bảy điều tao nói. Không phải để khoe hiểu biết, mà để biết thương lấy công sức mình. Cần đúng, cá có thể chưa cắn; nhưng người hiểu cần – thì chắc chắn câu được niềm vui.
Gió cuối ngày thổi qua, mang theo tiếng lá chuối khô va vào mái tôn.Ông Bảy gom cần, thằng Tí phụ ông gác lên vách. Trên mái hiên, khói trà hòa cùng mùi bùn non, nghe như hơi thở của những mùa sông nước cũ.
VietnamFishingReview